DERSİN TANIMI: Bu ders, bireyin, ailenin ve toplumun bedensel, ruhsal ve sosyal yönden sağlığının korunması, geliştirilmesi, hastanın evde bakımı ve yeniden güçlendirilmesi için gerekli hemşirelik sürecini Temel Sağlık Hizmetleri (TSH) yaklaşımı içinde inceler ve uygulamaya geçirilmesini sağlar.

DERSİN PROGRAMDAKİ YERİ: 4. sınıf 2.yarıyıl  

DERSİN SAATİ: 6 saat teorik,16 saat uygulama  

TORİK VE UYGULAMANIN YÜRÜTÜLÜŞÜ: Teori blok şeklinde verilip, ardından saha uygulamasına çıkılmaktadır.

DERSİN DEVAM ZORUNLULUĞU : Öğrenciler teorik dersin %70'ine , uygulamanın %90'ına devam etmek zorumdadır.

UYGULAMA ALANLARI VE SEÇİLME NEDENLERİ: Uygulama alanı olarak toplumdaki risk gruplarının yoğun olarak yaşadığı, sosyo ekonomik düzeyi düşük, alt yapısı bozuk bölgeler seçilmektedir. Uygulamalar sağlık ocakları ve bu sağlık ocaklarının hizmet verdiği mahallelerde rehber öğretim elemanlarının denetiminde gerçekleştirilmektedir.

DERSİN AMAÇLARI VE HEDEFLERİ

UYGULAMANIN YÜRÜTÜLÜŞ BİÇİMİ: Öncelikle uygulama yapılacak bölge tanınmaktadır. Toplumu tanımak için öğrenciler bölge muhtarından, imamından, okul müdürlerinden, bölgedeki sağlık kuruluşlarında çalışan personelden bölge hakkında bilgi toplamaktadır. Uygulama yapılacak bölge hakkında bilgi toplandıktan sonra çalışılacak olan sağlık ocağı bölgesindeki mahallelere öğrenciler dengeli olarak dağıtılmaktadır. Her öğrenci en az beş aile izlemektedir İzlenecek ailelerin belirlenmesinde çalışılan sağlık ocağı bölgesindeki ebelerden yoğun olarak yararlanılmaktadır. Ailelerin belirlenmesindeki esas ilkemiz “herkese hizmet daha çok ihtiyacı olana daha çok hizmet” tir. Bu amaçla ebelerden yararlanmakta, ETF'ler kullanılmakta ya da çat kapı yapılmaktadır. Bölgenin krokisi çizilerek izlenecek olan her aile krokide belirtilmektedir. Her aile için ETF (Ev Halkı Tespit Fişi), çocuk izlem kartı, gebe ve loğusa izlem kartı, 15-49 yaş kadın izlem kartı çıkarılmaktadır. Öğrencilerin ev ziyaretlerinde ve bulundukları bölge ile sağlık ocaklarında yaptıkları uygulamalar şöyledir:

1. Aileler çevresi ile bir bütün olarak ele alınarak veri toplanmakta, bu veriler doğrultusunda aile ile birlikte sağlık sorunları saptanmakta, aileler evlerinde uygulama süresince periyodik olarak ziyaret edilerek şu konularda sağlık eğitimi verilmektedir.

2. Sosyal hizmet ihtiyacı olan ailelere danışmanlık yapılarak sosyal yardım kuruluşlarına yönlendirilmekte,

3. Çalışılan bölgenin ebesi olmadığı zamanlarda (rapor, izin) ailelere her türlü yönlendirme yapılmakta, gerekli formlar doldurulmakta, yeni tespitler (bölgeye taşınan yada tespit edilmemiş gebe) sağlık ocağındaki ilgililere bildirilmekte,

4. Bölgede araştırma yapılmakta,

5. Sağlık ocaklarında rotasyonla kalan öğrenciler enjeksiyon, aşı, sağlık eğitimi yapmaktadır.

Öğrencilerle bir günlük uygulama planı: Uygulamalarımız 08 30 'da başlamaktadır. Saat 09 00 'da öğrencilerin ev ziyareti planları grupla birlikte paylaşılmakta ve bir vaka tartışılmaktadır. Öğrenciler ikişer kişilik gruplar halinde uyulamaya çıkmaktadır, grup olarak sabah iki, öğleden sonra iki ev ziyareti planlamaktadırlar. Ev ziyaretleri sonunda sağlık ocağında ziyaret sırasındaki deneyimlerini grup ile paylaşılmaktadır. Her günün sonunda öğrencilere rehberlik ve danışmanlık yapılmakta ve planları için yol gösterici olunmaktadır. Her öğrenciyle iki kez ev ziyareti yapılmaktadır. İlk ziyaret yol gösterme ziyareti olmaktadır. İkinci ziyarette ise öğrenci değerlendirilmektedir. Her öğrencinin uygulama defteri bulunmaktadır. Bu defterin ilk sayfasında öğrenci, evlerini gösteren bir kroki çizmekte ve daha sonraki sayfada öğrencinin haftalık ziyaret ve yapacakları işlemlerin planı yer almaktadır. Daha sonra her aile için defterinde bölümler ayırmaktadır. Uygulamanın her aşamasında bu defterler değerlendirilerek tartışılmakta ve öğrenci yönlendirilmektedir. Uygulama sonunda öğrenciler aldıkları ailelerin sosyo-demografik özelliklerini, yapılan işlemleri uygulama dosyasına kayıt etmektedir.

DERSİN İÇERİĞİ

Halk sağlığı hemşireliği dersi ile ilgili temel kavramlar

•  Sağlık hastalık kavramları

•  Toplumun kültür yapısı ve sağlıkla ilişkisi

•  Holistik yaklaşım

•  Sağlığın korunması geliştirilmesi

•  Öz bakım-öz sorumluluk

Toplumu tanıma

•  Toplumun genel yapısı

•  Toplumun nüfus özellikleri

•  Toplum için yakın ve uzak hizmet olanakları

•  Mevcut hizmetlerin kullanım durumu

•  Hastalık sağlık durumu

•  Toplumdaki risk faktörleri

•  Sağlıkla ilgili bilgi, tutum, davranış biçimleri

Hekimliğin ve halk sağlığı hekimliğinin tarihçesi

Sağlık Yönetimi

8. Sağlık hizmetlerinin örgütlenmesi

•  Ölüm ölçütleri

•  Doğurganlık ölçütleri

c) Hastalık ölçütleri

•  Diğer ölçütler

9. Ev ziyaretleri

1. ev ziyaretinin amacı

Ev ziyaretindeki temel ilkeler

Roll play

10. Sağlık eğitimi

1. Tanımı

Önemi

Sağlık eğitiminin amaçları

Sağlık eğitimi planlamasının aşamaları

Eğitim çeşitleri

Yöntem seçerken dikkat edilmesi gereken noktalar

Eğitimde kullanılan araçlar ve özellikleri

11. Denetim

12. Çevre sağlığı

1. Sağlık ve çevre ilişkisi

2. İçme ve kullanma suları

3. Atıklar

4. Hava kirliliği

5. Radyasyon

6. Gürültü

7. Sağlığa zarar verebilecek kuruluşlar

8. Mezarlıklar

9. Vektörler

13. İşçi sağlığı

1. İş ve işçi tanımı

2. İş ve işçi sağlığının amacı

3. Meslek hastalıkları

4. Meslek hastalıklarından korunmada ilkeler

5. İş ve işyeri

6. İşe giriş ve periyodik muayeneler

7. İşyeri hemşireliği

a. Tanımı

•  b. Rolleri

c. İşyeri hemşiresinde aranan özellikler

14. Nüfus ve sağlık

1. Nüfusun tanımı ve kapsamı

2. sağlık alanında nüfusun (demografinin) yeri

3. Türkiye'de ve dünyada nüfusun gelişimi

4. Nüfusun büyüklüğü ve dağılımı

5. Nüfusun yapısı ve kompozisyonu

15. Aile ve sağlık

1. Ailenin tanımı

2. Aile tipleri

16. Ana ve çocuk sağlığı

1. Ana ve çocuk sağlığının dünyada ve Türkiye'de ki durumu ve önemi

2 Ana ve çocuk sağlığı sorunları

3. Ana ve çocuk sağlığını etkileyen çevresel faktörler

4. Çözüm önerileri

5. Çocuk izlemi

6. Özürlü çocukların izlemi

7. Gebe izlemi

17. Okul sağlığı

1. Okul sağlığının önemi

2. Okul çağı çocuklarında görülen sorunlar

3. Sağlıklı bir okulun özellikleri

4. Okul sağlığı hizmetlerinin planlanması

5. Okul sağlığında eğitim

18. Bulaşıcı ve sosyal hastalıklarda halk sağlığı hemşireliği

1. Önemi

2. Ülkemizde önemli yöresel hastalıklar

a. Tüberküloz

b. Trohom

c. Sıtma

d. Kanser

e. AIDS

f. Parazit

g. Gonore

h. Lepra

ı. Sifiliz

3. Bakımı

19. Erken tanı

DERSİ VEREN ÖĞRETİM ELEMANLARI: Öğr. Gör.B.Canan Demirbağ, Öğr. Gör. Havva Karadeniz Mumcu, Öğr. Gör. Çağla Yiğitbaş

Teorik ve uygulama değerlendirme ölçütleri:

1. Teorik Değerlendirme : Dersin değerlendirmesi Karadeniz Teknik Üniversitesi Öğretim ve Sınav Yönetmeliği gereğince yapılır. Teorik değerlendirmede öğrencinin başarılı olabilmesi için iki vize bir final yapılmaktadır. Vizelerin %30'u (toplam %60'ı) alınmakta finalin %40'ı alınmaktadır. Teorik sınavlardan elde edilen notun %50'si alınmaktadır.

2.Uygulamanın Değerlendirilmesi: Saha uygulama değerlendirmesi sınıf geçmede %50 ağırlık taşımaktadır. Öğrencinin uygulamasını değerlendirmede öğretim elemanları tarafından oluşturulan formlar kullanılmaktadır. Bu formlar dönem başında öğrencilere de verilerek öğrencilerin nelerden değerlendirileceklerinden haberdar olmaları sağlanmaktadır.